AB'den 10 Oyun Şirketine Dark Pattern Soruşturması: Activision Blizzard, Ubisoft, Riot ve Diğerleri

Avrupa'daki tüketici otoriteleri, oyun içi para birimlerini satış biçimleri yüzünden 10 oyun şirketini aynı anda hedef aldı. Avrupa Komisyonu'nun koordine ettiği Tüketici Koruma İşbirliği (CPC) Ağı, 30 Eylül 2026'da Activision Blizzard, Ubisoft, Riot Games, King, Supercell, Mojang ve diğerlerine karşı eş zamanlı soruşturmalar başlattığını duyurdu. Konu başlığı net: gerçek parayı gizleyen sanal para birimleri, ihtiyacınızdan fazlasını almaya iten paketler ve çocuklar için yetersiz korumalar.

Henüz ortada bir ceza, bir son tarih ya da bir karar yok. Ama Avrupa'dan gelen bu hamle, oyun mağazalarının nasıl çalışacağını yıllarca etkileyebilecek bir ilk adım. Türkiye AB üyesi olmasa da küresel mağaza değişiklikleri çoğu zaman tüm dünyaya birden yansıdığı için bizi de ilgilendiriyor.

Hangi şirketler ve hangi oyunlar hedefte?

Komisyon'un basın açıklamasına göre CPC Ağı, 2025'te sektörle diyalog başlattı. Bu diyalog tatmin edici sonuç vermeyince bir piyasa taraması yapıldı ve aşağıdaki oyunlar daha ayrıntılı incelemeye alındı:

Oyunlar, geniş kitlelere ulaşmaları, birden çok cihazda oynanabilmeleri ve farklı yaş derecelendirmelerine sahip olmaları nedeniyle seçildi. Dikkat: Fortnite, Destiny 2 ve Epic Games bu listede yok. Bazı haberlerde bu oyunlar örnek olarak anıldı, ancak Komisyon'un açıklamasında adları geçmiyor.

Activision Blizzard için ayrı bir dosya var

Dokuz şirketle ilgili eylemler 30 Eylül'de başladı. Activision Blizzard ise zaten 2026'nın başından beri ayrı bir CPC eyleminin muhatabıydı. Ağ, Diablo Immortal ve Call of Duty Mobile için şunlara bakıyor:

• Oyun içi para birimlerinin nasıl satıldığı
• Oyuncu verilerinin nasıl toplandığı
• Oyunların bağımlılık yaratan bir tasarıma sahip olup olmadığı
• Ebeveyn kontrolünün varsayılan ayarları
• Çocuklara doğrudan pazarlama
• Satın alma öncesi bilgilerin gösterilmesi
• Oyun hesaplarının engellenmesi

İtalya Rekabet Kurumu (AGCM) 8 Ekim 2026'da, bu eylemin Norveç ve Danimarka otoriteleriyle birlikte kendi liderliğinde yürüdüğünü açıkladı. AGCM'nin aktardığına göre kurum, Microsoft grubu şirketlerinin bu iki oyundaki uygulamalarını ulusal düzeyde geçen Aralık ayında zaten incelemeye almıştı. Microsoft'un Activision Blizzard'ı satın alma sürecini merak ediyorsanız onaylanan satın alma haberimize göz atabilirsiniz.

Neyi "dark pattern" sayıyorlar?

Komisyon'un 21 Mart 2025'te yayımlanan "Oyun İçi Sanal Para Birimleri Temel İlkeleri" belgesi ve 30 Eylül 2026 tarihli ortak bildiri, tartışmanın çerçevesini çiziyor. Eylemlerle uygulanmasına çalışılan ilkeler şunlar:

• Net fiyat: Oyun içi eşya ve para birimlerinin gerçek para karşılığı gösterilmeli.
• Gizlenmeyen maliyet: Birden fazla para birimi ya da dönüşüm zinciri gerçek fiyatı bulanıklaştırmamalı.
• Zorunlu fazla alım yok: Oyuncu, ilerlemek için gereğinden fazla sanal para almak zorunda hissettirilmemeli. Belgede, eşya fiyatlarıyla uyuşmayan paketler ve istenen miktarı seçme imkanının verilmemesi kaçınılacak uygulamalar arasında sayılıyor.
• Satın alma öncesi bilgi: Anlaşılır bilgi, satın almadan önce sunulmalı.
• Cayma hakkı: Oyuncular, kullanılmamış sanal para dahil 14 gün içinde sözleşmeden cayma hakları olduğu konusunda bilgilendirilmeli.
• Adil şartlar: Kullanım koşulları açık ve adil olmalı.
• Savunmasız kullanıcılar: Özellikle çocuklar için uygun korumalar bulunmalı.

Ortak bildiri ayrıca loot box gibi değişken ödül sistemlerine özel dikkat çağrısı yapıyor, özellikle çocuklara açık olduklarında. Yanıltıcı geri sayım sayaçları ve temelsiz kıtlık iddiaları da zararlı teknikler arasında anılıyor.

Star Stable davası bunun öncüsüydü

CPC Ağı'nın oyunlardaki ilk büyük hamlesi, 21 Mart 2025'te Star Stable Online hakkında yayımladığı ortak tutumdu. İsveç Tüketiciler Derneği'nin şikayeti üzerine İsveç ve Norveç otoritelerinin öncülüğünde yürütülen çalışmada şu uygulamalar AB tüketici hukukuna aykırı bulundu:

• Reklamlarda çocukları, oyun içi para ya da eşya satın almaya veya yetişkinlere satın aldırmaya doğrudan yönlendirme
• Süre sınırlı satın alma gibi baskı teknikleri
• Oyun içi para hakkında çocuklara uyarlanmamış, yetersiz bilgi
• Influencer'ların ticari içeriği açıkça belirtmemesi

Aynı gün yayımlanan Temel İlkeler belgesi, bu yaklaşımı tüm sektöre taşıdı. Şimdiki eylemler ise o belgenin sahada uygulanıp uygulanmadığını sınıyor. Ortak bildiriye göre ağ, çok sayıda şirketin kamuya açık rehbere ve yıllardır süren görüşmelere rağmen oyunlarında esaslı bir değişiklik yapmadığına dair işaretler buldu.

Son tarih ve para cezası var mı?

Şu an için açıklanmış bir son tarih ya da ceza yok. Komisyon'un sayfasına göre ağ şirketlerle diyalog başlattı. Kaygılar giderilmezse ulusal otoriteler yaptırım uygulayabilir. Yani para cezası kararı Brüksel'den değil, ilgili ülkelerin kurumlarından gelir.

Çerçeve olarak şunu bilmekte fayda var: Haksız ticari uygulamalar yönergesine 2019'da eklenen hükme göre, AB genelini ilgilendiren yaygın ihlallerde üye ülkelerin belirleyeceği azami ceza, şirketin ilgili ülkelerdeki yıllık cirosunun en az yüzde 4'ü olmak zorunda. Bu, bu dosyalar için bir ceza öngörüsü değil, yalnızca hukuki üst sınırın tarifi.

Türkiye'de ne değişir?

Türkiye AB dışında olduğu için bu eylemler doğrudan bizim oyuncuları bağlamıyor. Türkiye'deki bir otoritenin benzer bir adım attığına dair bir kaynak bulamadık. Şirketler fiyatlandırma ya da mağaza arayüzünü Avrupa için değiştirirse, bunun Türkiye'ye de yansıyıp yansımayacağı şirketlerin kararına bağlı ve henüz böyle bir açıklama yok.

Cayma hakkı konusunda fark var: Türkiye'deki Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 15. maddesi, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmelerde cayma hakkının kullanılamayacağını söylüyor. AB'nin 14 günlük cayma hatırlatması ise kullanılmamış sanal para için de geçerli. Bu iki kuralın oyun içi satın almalara pratikte nasıl uygulandığını hukuki bir kaynakla doğrulayamadık.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu: Consumer protection authorities ramp up action to protect gamers' rights (30 Eylül 2026)
• CPC Ağı: Joint Statement on Stronger Consumer Protection in Video Games (30 Eylül 2026)
• Avrupa Komisyonu: CPC koordineli eylemler sayfası
• CPC Ağı: Key Principles on in-game virtual currencies (21 Mart 2025)
• İtalya Rekabet Kurumu (AGCM): EU-level coordinated actions in the gaming sector (8 Ekim 2026)
• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, madde 15 (Resmî Gazete, 27 Kasım 2014)
• AB Yönergesi 2019/2161, madde 3

Oyun içi para paketleri sizi de hiç gereğinden fazla harcamaya itti mi? Deneyimlerinizi Discord sunucumuzda paylaşın ve tartışmalara katılmak için forumumuza kayıt olmayı unutmayın.

Kapak fotoğrafı: KenSwe72, Wikimedia Commons, CC BY 4.0